Những điệu xòe cổ của người Thái Đen

0

Mường Lò, gồm thị xã Nghĩa Lộ và một phần huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái là đất tổ của người Thái Đen Tây Bắc.

Ngay từ khi đặt chân đến vùng đất màu mỡ, trù phú nhưng còn hoang sơ này, những người tiên phong trong cuộc sinh cơ lập nghiệp luôn phải chống lại kẻ thù hai chân và bốn chân. 6 điệu xòe cổ phản ánh bước đường chinh chiến của cha ông, đoàn kết chống lại kẻ thù, tạo nên sức mạnh để trị thủy, khai phá đất hoang và mong ước một cuộc sống sinh sôi nảy nở. Những điệu xòe ra đời như một sự tất yếu hàm chứa những giá trị văn hóa và nhân sinh cao đẹp, những triết lý sâu sắc về cuộc sống.

6 điệu xòe cổ của người Thái Đen Mường Lò là những điệu xòe mang những thế chân, thế tay và khuôn hình cơ bản, nếu không học không thể trình diễn được các điệu xòe. Sau này, các nghệ nhân dân gian phát triển thành 36 điệu xòe thì cũng trên cơ sở 6 điệu xòe cổ này. Từ điệu xòe vòng mang tính sơ khai, dần dần đã phát triển thành những điệu xòe phức tạp hơn, nhiều động tác hơn và đẹp hơn như: Vòng tròn vỗ tay, bổ bốn, tiến lùi, nâng khăn mời rượu, tung khăn. Đó là quy luật vận động tất yếu của cuộc sống. Những điệu xòe cổ chẳng khác nào một xã hội thu nhỏ của người Thái, phản ánh cuộc sống, tâm tư, tình cảm, nguyện vọng bằng phương thức tư duy ngôn ngữ múa dân gian đã đem lại một sắc thái độc đáo.

dieu-xoe-nguoi-thai

Cùng với những điệu khắp trữ tình, các điệu khèn, điệu pí… 6 điệu xòe cổ ăn sâu vào lòng người một cách tự nhiên. Qua mỗi bước xòe, con người gần gũi chan hòa với nhau hơn, yêu người, yêu đời để bước vào cuộc sống lao động, chiến đấu với niềm tin yêu sáng trong vô hạn. Qua những điệu xòe cổ, người ta còn thấy được cuộc sống của xã hội người Thái từ thuở sơ khai, cũng như sự nhận thức về nhân sinh quan và thế giới quan. Tất cả những điều đó thấm vào lòng mỗi người như suối nguồn trong mát tưới tắm những cánh đồng, làm nên những mùa vàng no ấm.

Nói một cách khác, 6 điệu xòe cổ phản ánh hiện thực cuộc sống, bởi vậy có giá trị giáo dục đạo đức cho mỗi con người. Từ nhận thức cảm tính, dần dần dẫn đến nhận thức lý tính một cách tự nguyện, góp phần làm nên một bản sắc, cốt cách văn hóa không thể pha trộn.

6 điệu xòe cổ còn mang giá trị thẩm mỹ cao của một tộc người, có sức lan tỏa trong một không gian và thời gian rộng lớn. Đó là sự sáng tạo mang tính đỉnh cao của nghệ thuật thẩm mỹ. Vẻ đẹp từ bước vũ, khuôn hình cho đến ý nghĩa nhân sinh, mục đích làm cho người ta chiêm nghiệm, suy ngẫm bằng các giác quan, từ đó khâm phục, ngưỡng mộ. Trong lịch sử phát triển loài người, con người sáng tạo các loại hình nghệ thuật làm phong phú hơn cuộc sống, giúp con người thêm tự tin tồn tại và phát triển. 6 điệu xòe cổ nhằm thể hiện những cảm xúc thẩm mỹ lành mạnh trước thiên nhiên hùng vĩ, trước những cuộc đấu tranh sinh tồn, phát triển và tinh thần lao động cần cù của bao thế hệ. Đó chính là vẻ đẹp bất biến, cao cả của giá trị nghệ thuật đậm đà bản sắc dân tộc.

6 điệu xòe cổ phản ánh hiện thực một cách chọn lọc, tự nhiên, thể hiện tâm tư tình cảm của con người. Các điệu xòe đã được hình tượng hóa mang hơi thở của thời đại, thông qua lăng kính chủ quan của người Thái. 6 điệu xòe cổ của người Thái Đen Mường Lò còn thể hiện đầy đủ tính cách điệu, tượng trưng, ước lệ… Trong mỗi điệu xòe lại biến hóa không ngừng, nhịp nhàng giữa tay, chân, hình thể, khuôn mặt, kết hợp hài hòa với nhạc cụ trống, khèn… làm tăng giá trị biểu cảm, đồng thời góp phần khẳng định bản chất con người dân tộc Thái: Kiên cường, bất khuất, dũng cảm, khiêm tốn và cần cù.

6 điệu xòe cổ của người Thái Đen Mường Lò là giá trị phi vật thể vô giá trong kho tàng văn hóa Thái nói riêng và văn hóa dân tộc nói chung. Ngày nay, được sự quan tâm của chính quyền địa phương, trong mỗi bản làng đều có những đội xòe, tinh thông 6 điệu xòe cổ. Họ từng giành nhiều giải thưởng cao trong các kỳ hội diễn ở Trung ương và địa phương. Năm 2013, thị xã Nghĩa Lộ đã tổ chức màn đại xòe 6 điệu xèo cổ lớn chưa từng có với sự tham gia của 2.013 vũ công. Những nét tinh tế, điêu luyện trong từng bước vũ đã làm say lòng biết bao du khách cùng giới nghiên cứu.

Điều đó nói lên sức sống mãnh liệt cùng nét đẹp tỏa ra từ mỗi điệu xòe. Trong thời kỳ hội nhập và phát  triển của đất nước, việc bảo tồn và quảng bá 6 điệu xòe cổ của người Thái Đen Mường Lò chính là công việc thiết thực bảo lưu, kế thừa và phát huy tinh hoa văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. 

Content Protection by DMCA.com

Từ khóa tìm kiếm

  • tên 6 điệu xòe cổ nghĩa lộ
Chia sẻ bài viết:

Bình luận bài viết